Thua trên sân nhà

Báo cáo về tình hình thương mại trong nước của Bộ Công thương cho thấy, các doanh nghiệp bán lẻ (DNBL) vốn nước ngoài đang chiếm đến 70% thị phần bán lẻ qua cửa hàng tiện lợi; khoảng 17% thị phần qua trung tâm thương mại, siêu thị; 15% thị phần qua siêu thị mi-ni và khoảng 50% thị phần qua các hình thức bán hàng trực tuyến, truyền hình, điện thoại,…

Thua tren san nha - Anh 1

Có thể thấy, cho dù thị phần bán lẻ qua trung tâm thương mại, siêu thị và siêu thị mi-ni của các DNBL nước ngoài chưa quá cao, nhưng trên thực tế, sự hiện diện của các DN này tại các trung tâm thương mại, siêu thị (ở các thành phố lớn) ngày càng gia tăng, nhất là sau khi tập đoàn bán lẻ Central Group mua lại chuỗi bán lẻ Big C, tập đoàn TCC (Thái-lan) mua lại Metro Cash & Carry. Các tập đoàn như Lotte, Aeon… cũng tích cực mở rộng thị phần và đều có dự định tăng gấp đôi, gấp ba số cửa hàng trong vài năm tới qua việc mở từ hàng chục đến hàng trăm siêu thị hay trung tâm thương mại tại Việt Nam.

Việt Nam cam kết mở cửa gần như hoàn toàn thị trường bán lẻ trong nước mang lại nhiều cơ hội cho nền kinh tế đất nước, nhưng cũng đang đặt không ít thách thức to lớn, cho các DNBL trong nước. Nhà đầu tư nước ngoài đang ồ ạt thâm nhập thị trường Việt Nam đang có nhiều lợi thế so với DN Việt. Các công ty bán lẻ nước ngoài, vốn là công ty “con” của những đại gia bán lẻ toàn cầu nên họ rất “trường vốn”. Họ thường áp dụng chiến lược chịu lỗ nhiều năm để xây dựng mạng lưới, đội ngũ uy tín, thương hiệu trước khi kiếm lời tại Việt Nam. Bên cạnh đó, những DN này có lợi thế vượt trội về kinh nghiệm, trình độ quản lý chuyên nghiệp; có sự tin cậy từ các nhà cung ứng hàng hóa trong và ngoài nước; có phương thức thanh toán linh hoạt;…

Các chuyên gia nhận định, sức ép cạnh tranh trong lĩnh vực bán lẻ ở Việt Nam rõ ràng đang ngày càng gia tăng, đòi hỏi các DNBL trong nước phải xem lại mô hình kinh doanh, đồng thời chủ động hơn, chuyên nghiệp hơn, nâng cao năng lực để sẵn sàng cạnh tranh. Một cách khách quan, DNBL trong nước còn thua kém nhà đầu tư nước ngoài nhiều mặt. Thí dụ, hệ thống chuỗi siêu thị, cửa hàng tuy có nhiều cải tiến nhưng vẫn thiếu công nghệ quản trị chuỗi, tổ chức trưng bày hàng hóa, giá cả thiếu cạnh tranh, nguồn hàng chưa phong phú, mức độ kiểm soát chất lượng hàng hóa chưa đáp ứng yêu cầu. Các lực lượng tham gia thị trường bán lẻ nội địa còn thiếu sự liên kết, chưa kể một số DN trong nước chơi xấu lẫn nhau.

Theo một nghiên cứu không chính thức, có đến hơn 60% số DNBL trong nước có hành vi bán một hoặc một số hàng hóa dưới giá thành để thu hút sự chú ý của khách hàng, gần 38% lôi kéo và tuyển dụng nhân lực chủ chốt của đối thủ, 25% bắt tay với nhà sản xuất/phân phối để chèn ép đối thủ và 25% khuyến mãi cạnh tranh không lành mạnh,… Vì vậy, nếu không chủ động thay đổi, DNBL trong nước có thể sẽ phải chấp nhận thua ngay trên sân nhà. Theo các chuyên gia, để cạnh tranh được với những đối thủ mới, các nhà bán lẻ Việt Nam trước hết phải hoàn thiện chính sách phân phối. Trong đó có việc xây dựng lại một hệ thống phân phối hiện đại, hài hòa giữa thành thị và nông thôn.